روانشناسی و آموزش و پرورش کودکان

 
نویسنده : لیلا شیاسی - ساعت ۱٢:۱٠ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱ بهمن ،۱۳٩٢
 

تفاوتهای کابوس و وحشت شبانه در کودکان

 

اندکی پس از آن‌که فرزندتان خوابیده، صدای جیغی همراه با فریاد از اتاقش می‌شنوید و به دنبال آن صدای «مامان ‌مامان» به گوشتان می‌‌رسد. شما به سوی اتاقش می‌دوید و می‌بینید که او توی رختخوابش نشسته و دارد گریه می‌کند. همین که شما برای دلداری دادن و در آغوش کشیدن او، نزدیک می‌شوید شما را به عقب هل و دوباره به صدا کردن مادرش ادامه می‌دهد. این تصویری بود از یک وحشت شبانه که ممکن است یکی از مشکلات خواب کودک دلبند شما هم باشد. این حالت به این شکل اتفاق می‌افتد که کودک در حالی که جیغ می‌زند از خواب بیدار می‌شود. چشمانش کاملا باز است، اما در واقع بیدار نیست. این حالت نسبت به کابوس‌های شبانه بسیار کمتر اتفاق می‌افتد، اما درست هنگامی که خواب کودک عمیق و سنگین شده، پیش می‌آید و به همین دلیل است که او را بیدار نمی‌کند. هنگام وحشت شبانه، کودک صاف می‌نشیند، جیغ می‌زند و عرق می‌‌کند. با دیدن او چیزی نمی‌توانید بگویید و ممکن است حتی از دیدنش بترسید.
کودکانی که دچار این وحشت‌های شبانه می‌شوند، معمولا هنگام جیغ زدن یا گریه کردن، تسلی‌ناپذیرند، حتی اگر همان کسی که صدا می‌زنند، برای دلداری دادن و در آغوش کشیدنشان، آمده باشد. دلیلش هم این است که کودک هنوز خواب است و بیدار نشده، حتی اگر چشمانش باز باشد، از رختخوابش خارج شده باشد و دست‌ها یا بدنش را تکان بدهد.
به همان سرعتی که این وحشت شبانه شروع می‌شود، در عرض چند دقیقه به پایان می‌رسد و کودک به رختخوابش برمی‌گردد تا بخوابد. درست برعکس یک کابوس، کودک روز بعد این وحشت شبانه را به یاد نخواهد آورد.
این قبیل وحشت‌های شبانه در کودکان 3 تا 5 سال بسیار متداول است، زیرا در این سن تغییری در چرخه خواب بیشتر بچه‌ها ایجاد می‌‌شود. مثلا اگر قبلا در طی روز چرت و خواب نیمروزی داشتند، در این دوران به هیچ وجه خواب نیمروزی نخواهند داشت. وحشت‌های شبانه نتیجه این است که کودک نمی‌تواند چرخه خوابش را درست رعایت کند. بچه‌هایی که در روز کاملا خسته شوند، هنگام شب خیلی سریع به خواب عمیق فرو می‌روند و وقتی زمان آن فرا برسد که چرخه خوابشان تغییر کند، قسمتی از مغزشان هنوز می‌خواهد در خواب عمیق باقی بماند و در نتیجه در چرخه خوابشان اختلال ایجاد می‌شود.

چطور می‌توان از وحشت‌های شبانه جلوگیری کرد؟


برای پیشگیری بهتر است سطح تحمل روزانه فرزندتان را درک کنید و وقت او را با برنامه‌های پرمشغله و فشرده پر نکنید. به الگوهای خواب فرزندتان توجه کنید و روالی برای برنامه خواب او در نظر بگیرید. اگر کودک یک روز پرمشغله داشته باشد، والدین باید یک چرت یا خواب نیمروزی در طول روز برای او در نظر بگیرند یا کودک را کمی زودتر از شب‌های قبل به رختخوابش بفرستند. سعی کنید کودک را قبل از خواب به حمام بفرستید تا بدنش به آرامش برسد و از انگیزه‌ها و افکار وحشت‌آور خلاصی یابد. امکان یک‌ساعت خواب راحت و با آرامش را برای او فراهم کنید. پخش موزیک ملایم، آوردن یک عروسک دلخواه یا انجام تفریح مورد علاقه او می‌تواند به خواب آرام او کمک کند.
با توجه به این‌که کودکتان وحشت شبانه را روز بعد به یاد نخواهد آورد، در مورد آن با او بحث نکنید. با خواهر یا برادر او نیز صحبت کنید که در مورد این حادثه با او بحث نکنند و این موضوع را در ذهن او بزرگ جلوه ندهند. خودتان هم نگران نشوید. دیدن وحشت‌های شبانه، اضطراب‌آور است، اما معمولا از لحاظ جسمی و عاطفی مشکلی برای کودکتان پیش نمی‌آید. ممکن است کودکی همراه وحشت شبانه، خوابگردی نیز داشته باشد. این مساله دلیل یک مشکل حاد و جدی نیست، اما می‌تواند خطرناک باشد. این حالت هنگامی اتفاق می‌افتد که کودک به خواب عمیق فرو رفته است. بنابراین حتی اگر کودکتان شما را بیدار هم بکند، نمی‌توانید با او ارتباط برقرار کنید. نگرانی اصلی، سلامت و امنیت کودک شماست. مطمئن باشید که پنجره‌ها و درهای خروجی را بسته‌اید و آنها را قفل کرده‌اید.

توصیه‌هایی در مورد خواب، کابوس‌‌های شبانه و خوابگردی کودکان

 

 

کابوس شبانه و خواب بد دیدن، امری عادی و متداول در میان کودکان به ویژه کودکان 3 و 4 ساله است. کودکی که کابوس می‌بیند، معمولا در حالی که جیغ می‌زند و گریه می‌کند از خواب بیدار می‌شود. حتی ممکن است به شما بگوید که چه دیده یا فقط بگوید که خواب بدی دیده است.
در کابوس، خلاف وحشت‌های شبانه، علاوه بر آن که کودک از خواب می‌پرد و بیدار می‌شود، خواب خود را هم به یاد می‌آورد و حتی می‌تواند در مورد آن صحبت کند. نگران نباشید. کابوس‌‌های شبانه به این معنی نیستند که کودک شما آشفته و عصبی است، اما می‌تواند تحت تاثیر یک فیلم یا داستان وحشتناک اتفاق افتاده باشد.

راهکارهای زیر را به کار ببندید تا کودک شما راحت‌تر بخوابد:

 

 

مطمئن شوید که او با داستان‌های خوانده شده هنگام خواب، برنامه‌های تلویزیونی، فیلم‌های ویدئویی، یا هر چیزی که در ذهن او تصویری از هیولا یا شیر را ترسیم می‌کند، تحریک نشده است. اگر قبل از خواب به نظر می‌رسد ترسیده، به او اطمینان خاطر دهید که محیط خانه آرام و امن است. بگویید که کنارش هستید و فقط دوستان شما یا اعضای خانواده می‌توانند وارد خانه شوند.
بهتر است به کودک اجازه ندهید تا بستر والدینش را بستر خود بداند. برای این کار از همان آغاز جلوی این عادت را بگیرید. البته تا شش هفت ماهگی بهتر است کودک نزد مادر یا والدین بخوابد تا از نظر تنفسی کنترل شود و دچار وقفه تنفسی شبانه نشود.
از چیزهایی که به کودک آرامش می‌‌دهند، مانند عروسک استفاده کنید و اجازه دهید کودک آنها را با خود به رختخواب ببرد.
دما و رطوبت اتاق باید مناسب باشد. دمای اتاق خواب نباید از 18 درجه‌ سانتیگراد بیشتر باشد. تهویه مناسب نیز لازم است. گذاشتن دستمال مرطوب روی شوفاژ و دستگاه بخور یا کتری آب گرم باعث ایجاد رطوبت بهتری در زمستان می‌شود و خشکی هوا را می‌گیرد.
در مواردی که کودک خواب ترسناک دیده یا بیدار شده، خوابش نمی‌برد یا مریض شده، می‌توانید او را پیش خود بخوابانید.
هنگام نزدیک شدن وقت خواب، به او بگویید که کم‌کم باید آماده شود و بازی دیگر بس است. او را در مسواک زدن، پوشیدن لباس خواب، شب بخیر گفتن به اعضای خانواده و همین‌طور شب بخیر ‌گفتن به عروسکش همراهی کنید.
در نهایت، با گفتن قصه شب یا خواندن کتاب مورد علاقه‌اش، او را برای یک خواب راحت آماده کنید.
در انتخاب رنگ اتاق خواب دقت کنید. همچنین برای ملحفه و روبالشی نباید از رنگ‌های محرک و بسیار تیره استفاده شود. داشتن عکس حیوانات کارتونی و جالب هم خوب است.
پرخوری پیش از خواب، باعث اختلال خواب می‌شود.
هر حالتی که داشته باشید، به کودک منتقل می‌شود. سعی کنید هنگام خواب آرام باشید و مرتب به او سر بزنید. این کار باعث می‌شود کودک فکر کند شما از دستش ناراحت یا عصبانی نیستید و به فکر او هستید.
اگر کودکتان خوابش نمی‌برد، از روش شمردن بره‌ها، پروانه‌ها یا ستاره‌ها استفاده کنید. صداها یا تصاویری که یکنواخت در ذهن مرور شوند، تاثیر خواب‌آور دارند. لازم نیست حتما آنها را بشمارد، زیرا این کار خود مانع خوابیدن می‌شود. از او بخواهید بره‌ها و پروانه‌ها را تصور کند که صف بسته‌اند و آرام‌آرام از مقابل چشمان او عبور می‌کنند.
هر گاه کودکتان خواب ترسناکی دید، از او بخواهید خوابش را نقاشی کند و در موردش توضیح دهد.
نگاه مثبت به روزی که در پیش است، تاثیر زیادی در خوب خوابیدن دارد. کودک را در جریان برنامه و تفریحات فردا قرار دهید. ضمنا از دادن وعده‌های پوچ و دروغین که بر او تاثیر منفی گذارند، بپرهیزید.
تغذیه ناسالم، کمبود آهن، ویتامین‌‌ها و مواد معدنی، در بی‌خوابی تاثیر دارند.
در مورد ترس‌ها، اضطراب و تشویش‌های کودک که در شب بیشتر نمایان می‌شوند، با او صحبت کنید. او را تشویق کنید تا در مورد مشکلاتش صحبت کند تا بتوانید آنها را برطرف کنید و به او کمک کنید تا بهتر و راحت‌تر بخوابد.
اغلب کابوس‌های شبانه، به علت احساس ناامنی، اضطراب، ترس یا نگرانی خاصی روی می‌‌دهند. در این حالت او ممکن است عرق کند، جیغ بکشد و نفس‌نفس بزند. او را از خواب بیدار کنید و مورد حمایت روانی و عاطفی قرار دهید.
از هیجان زیاد در ساعت‌های قبل از خواب پرهیز کنید.به کودک اطمینان خاطر بدهید، ولی زیاد در مورد کابوس حرف نزنید و مساله را بزرگ نکنید. در عین حال، مشکل را کاملا نادیده نگیرید.
سعی کنید کودک را، با داشتن وسیله‌ای برای دفاع در مقابل کابوس‌ها آرام کنید. این وسیله می‌تواند یک زره اسباب‌بازی، چراغ رنگی روشن، دعا و نیایشی خاص یا حتی خواندن یک شعر باشد.
اگر کابوس‌های تکراری می‌بیند حتما باید علتش مشخص شود و از آن علت مشخص، حساسیت‌زدایی شود. اگر با به کار بستن این راهکارها مشکل رفع نشد، با پزشک اطفال یا روانپزشک متخصص مشورت کنید و در صورت لزوم از دارو استفاده کنید.

برخورد با وحشت‌های شبانه

 

 

با در آغوش گرفتن و نوازش کردن کودکتان، وحشت شبانه را به معنای واقعی طولانی‌تر خواهید کرد. در طول این حادثه، فرزندتان احساس می‌کند در دام چیزی یا کسی افتاده یا چیزی او را دنبال می‌کند و باید فرار کند. در آغوش گرفتن و نگه داشتن کودک در این شرایط که هنوز خواب است، این احساسات را تقویت می‌کند و وحشت شبانه را برای او سخت‌تر و همراه با ترس روانی بیشتری خواهد کرد. پس شما کار زیادی نمی‌توانید انجام دهید. بهترین کار این است که مطمئن شوید تختخواب کودک ایمن و دور از خطر است. ممکن است او در این حالت شروع به خوابگردی کند، سپس لامپ اتاقش را روشن کنید. انجام این کار در درجه اول به خود شما اطمینان خاطر می‌دهد. سعی نکنید بیدارش کنید، زیرا این کار اوضاع را بدتر خواهد کرد. به آرامی و با صدایی امن و راحت و تسکین‌دهنده صحبت کنید. برای او لالایی بخوانید یا یکی از کتاب‌های مورد علاقه‌اش را بخوانید. از این روش‌ها کمک بگیرید تا کودکتان را به یک حالت آرام و راحت برگردانید. وقتی که این حالت برطرف شد و وحشت شبانه به پایان رسید، احتمالا کودک خودش برای خواب باز خواهد گشت. اگر برنگشت، می‌توانید خودتان او را در تختخوابش بخوابانید. سعی کنید خودتان هم بخوابید، چون وحشت‌های شبانه به صورت نوبتی در ساعت‌های خاص و مشابه شب اتفاق می‌افتد، والدین می‌توانند با بیدار کردن فرزندشان حدود 30 دقیقه قبل از زمانی که وحشت شبانه ایجاد می‌شود، از وقوع آن جلوگیری کنند و حدود 5 دقیقه با فرزندشان بیدار بمانند و کتاب بخوانند. این کار، تغییر ناگهانی در چرخه خواب کودک را خواهد شکست و مانع بروز وحشت‌های شبانه خواهد شد.

مترجم: نسیما عرب
منبع:www.parenting.org


 
comment نظرات ()

 
تلنگر
نویسنده : لیلا شیاسی - ساعت ٦:۱٥ ‎ب.ظ روز جمعه ٦ دی ،۱۳٩٢
 

با بدان منشین که صحبت بد، گرچه پاکی تو را پلید کند

آفتابی بدین بزرگی را، لکه ای ابر ناپدید کند

 

 


 
comment نظرات ()

 
اختلال اوتیسم را بهتر بشناسیم
نویسنده : لیلا شیاسی - ساعت ۱٢:٢٥ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢۳ آبان ،۱۳٩٢
 

اختلالات نافد رشد

اختلالات نافذ رشد اولین بار در سال 1980 برای شرح گروهی از اختلالات بکار برده شد که با مشخصات اختلال در ایجاد روابط معمول بین فردی و اجتماعی و اختلال در فعالیتهای تصوری  imaginative و اشکال در بدست آوردن مهارتهای گفتاری و غیر گفتاری و تمایلات محدود به یک سری فعالیتها و علائق و تمایل به تکراری نمودن آنها  تعریف می شد در تقسیم بندی DSM IV    5 اختلال در این دسته قرار گرفت  به شرح زیر:

1-     اختلال  اوتیستیک

2-     اختلال رت

3-     اختلال فروپاشندهdisintegrative کودکان

4-     آسپرگر

5-     گروه NOS

بیشتر پزشکان و کسانی که با کودکانی با اینگونه ناتوانی ها سر وکار دارند از اصطلاح کلی PDD  برای اینگونه کودکان استفاده می نمایند چرا که تشخیص دقیق خصوصا" در سنین پایین مقدور نیست و بسیاری از اوقات از عنوان PDD NOS برای معرفی این گونه کودکان استفاده می کنند ولی حقیقت این است که اینگونه عنوان ها  اشاره به یک اختلال موجود می کند نه به یک بیماری خاص با علت مشخص  در این گفتار بیشتر بر نوع PDD NOS  تمرکز شده است گروهی که در هیچیک از گروههای فوق نمی گنجند در حالیکه عقب ماندگی نموی وجود دارد . پیش از بحث پیرامون این گروه باید دانست کلیه این گونه اختلالات در گروهی از علائم با هم مشترک و شبیه هستند و در بعضی از علائم با هم متفاوتند بنابر این بهتر است قبل از بحث پیرامون PDD NOS  ابتدا تعریفی از هرکدام از گروه های پنجگانه و نگاه کلی به این گروه اختلالات داشته باشیم.

تعریف گروه  PDD و پنج اختلال مشخص شده این گروه همه انواع PDD  اختلالات نورولوژیکی هستند که معمولا" تا سن 3 سالگی بروز می کنند. عموما" این گونه کودکان دارای اشکال در صحبت کردن، بازی کردن با دیگر کودکان و ایجاد ارتباط با دیگران از جمله افراد خانواده خود هستند . مطابق تعریف DSM IV   بیماریهای PDD  با نقص در سه مشخصه زیر تعریف می شوند :

1-     مهارتهای تعاملات اجتماعی

2-     مهارتهای برقراری ارتباط با دیگران

3-     وجود رفتارها علائق و فعالیتهای کلیشه ای 

1-     اختلال اوتیستیک

 

 

اختلال اوتیستیک که گاهی اوقات به نام اوتیسم کودکی زود رس یا اوتیسم کودکی  نامیده می شود  در پسرها چهار برابر  شایع تر از دخترهاست . کودکان با اختلال اوتیستیک دارای  نقص متوسط تا شدیدی در ایجاد ارتباط با دیگران یا ایجاد روابط اجتماعی(socialization) و مشکلات رفتاری می باشند بسیاری از کودکان اوتیستیک همچنین دارای عقب ماندگی ذهنی می باشند .

دو عنوان مفید دیگر برای شرح علائم طیف اوتیسم بکار می روند یکی به نام تسلسل رفتاری توجه Attention Behavioral
continuum(ABC)   که توسط دکتر رابرت سینایکو Robert sinaiko  ایمونولوژیست بکار
رفت و دیگری به نام تاخیر نموی چند سیستمی Multi System of Developmental delays (
MSDD)   توسط دکتر استنلی گرین اسپن DR.Stanly Green span  متخصص اطفال بکار رفت .
هر دو عنوان اشاره به این مطلب می کند که کودک در زمینه های  شناخت ، زبان ، حرکت ،حسی –حرکتی ، بینایی و هیجانی اجتماعی متاثر شده است اما سوال بزرگ این است که چه اتفاقی در بدن افتاده است که سبب عقب افتادگی در این زمینه ها شده است. دکتر Bernard Rimland  روانشناس و پدر یک کودک اوتیستیک این سوال را در زمانی که موسسه تحقیقاتی اوتیسم را پایه گذاری کرد مطرح کرد و بطور خستگی ناپذیری بیش از 30 سال است که در این زمینه تحقیق می کند و توانست تا حدودی اوتیسم را از تاریکی بیرون بیاورد.

والدین و پزشکان بسیاری از کودکان با مشکلات مربوط به توجه اذعان می دارند که کودکانشان دوران شیرخوارگی را واضح گذرانده اند . تقریبا" همه آنها نشستن و ایستادن و اینگونه فعالیتها را بطور مناسب انجام داده اند بیشتر آنها مهارتهای گفتاری را مناسب شروع نموده اند و در یک نقطه معمولا" بین سنین 15 تا 24 ماهگی رفتارهای کودک غیر قابل کنترل گردید یا پس رفت کرد .

 

امروزه محققان می گویند که اختلال نافذ رشد و کمبود توجه به نظر می رسند که دو گروه متفاوت باشند. بعضی افراد تاریخ و حوادثی را که از آن به بعد کودکانشان از مسیر
خارج شدند را به یاد می آورند و حتی دارای ویدئویی از آن دوران هستند آنها می دانند
که آن از زمانی شروع شد که کودک به کولیک ، عفونت گوش ، آلرژیها ، آسم ، آگزما ،
تشنج ، یا واکنش نامطلوب به ایمن سازی مبتلا شد و غذا خوردن او به صورت ناخنک زدن شد و حتی نمی توانست شبها به راحتی بخوابد. گاهی اوقات این حالت به تدریج ایجاد می  شود. مادر بزرگ اذعان می کند که کودک دیگر نمی خندد و به او نگاه نمی کند و پدر و مادر اذعان می کنند که کودک کلماتی را که بیان می کرد دیگر نمی کند و در طی سال گذشته هیچ لغتی به گفتار او اضافه نشده است . معلمان سال اول مدرسه اظهار می کنند که کودک نمی تواند آرام بنشیند و به درس توجه کند. بعد از روزها هفته ها یا حتی ماهها مشاوره با پزشکان و تحمل اضطراب ، تشخیص  به نامهای  اختلال نافذ رشد PDD  یا اوتیسم یا ADD یا  ADHD   یا اختلال نموی چند سیستمی  MSDD   یا اختلالات یادگیری خاص یا یکی از صدها اختلال یادگیری گذاشته می شود.  علائم بالینی و رفتاری کرایتریای تشخیصیDSM IV  برای اختلال اوتیستیک به شرح زیر می باشند.

A.     6 حالت یا بیشتر از موارد گروه
علائم 1 یا 2 و 3  با حد اقل 2 مورد از گروه 1 و یک مورد از گروه 2 و3

1-     وجود نقص کیفی در ایجاد روابط اجتماعی که با حد اقل 2 مورد از موارد زیر مشخص می شود

 

(a)    نقص در استفاده از رفتارهای غیر گفتاری مثل تماس چشمی با دیگران  ابراز احساس با عضلات صورت یا با اندامهای بدن یا ژست گرفتن های متناسب با حالات درونی برای تنظیم روابط بین فردی و اجتماعی

 

(b)   نقص در گسترش روابط دوستی با هم
سن و سالان متناسب با سطح دوستی

 

(c)    کمبود در جستجوی خود به خودی و
مشترک ساختن علائق و لذات یا دستاوردها با دیگر مردم  مثلا" نقص در نشان دادن،
آوردن یا اشاره کردن به چیز هایی که مورد علاقه اوست

 

(d)   نقص تعاملات هیجانی یا اجتماعی

 

2-     نقص در برقراری ارتباط فردی که
با حداقل یکی از موارد زیر مشخص می شود.

 

(a)    تاخیر در یا نقص کلی نمو زبان گفتاری ( بذون تلاش برای جبران آن با تقلید کردن یا ژست های بدنی )

(b)   در افراد با توانایی صحبت کردن کافی  با نقص در توانایی شروع یا نگهداری یک مکالمه با دیگران مشخص می شود

(c)    استفاده کلیشه ای یا تکرار شونده کلمات یا گفتار مختص خود کودک

(d)   کمبود تنوع در بازیهای خود باوری کودکان یا شروع بازیهای متناسب با سن نموی

 

3-رفتارها علایق و فعالیتهای محدود شده و کلیشه ای  چنانکه با حداقل یکی از موارد زیر مشخص می شود

 

(a)    اشتغال ذهنی فراگیر  با یک یا بیشتر علایق که از لحاظ شدت یا نحوه بروز غیر طبیعی باشد

(b)   بطور واضحی غیر قابل انعطاف بودن
برای روشهای رفتاری غیر عملی  یا مراسمها یا تشریفات

(c)     حرکات تکرار شونده  یا کلیشه ای  مثل بازی با دستها یا انگشتان

(d)    تمایل و اشتغال ذهنی دائمی با قسمتهایی از اشیا

 

( B) تاخیر یا عملکرد غیر طبیعی در حداقل یکی از موارد زیر  با ظهور در پیش از سه سالگی

1-     تعاملات اجتماعی

2-     زبان مورد استفاده در روابط اجتماعی

3-     بازیهای سمبولیک یا تصوری

(C) اختلالات دلیل موجهی برای اختلال رت یا اختلال فرو پاشنده کودکی نباشد

 

 

علائم بالینی و رفتاری

 

اوتیسم حالتی است که در اوایل کودکی بروز می کند و بوسیله اختلال در تعاملات اجتماعی و برقراری ارتباط فرد با دیگران و علائق محدود و عجیب غریب اجتماعی بروز میکند.

بیشتر افراد مبتلا به اوتیسم دارای عقب ماندگی ذهنی متوسط با IQ   بین 35 تا حداکثر 50 می باشند. گرچه ارزیابی هوش این کودکان مشگل است اما تقریبا" سه چهارم این کودکان دارای عقب ماندگی ذهنی هستند.
عموما" هرچه عقب ماندگی ذهنی بیشتر باشد احتمال اوتیسم بیشتر می باشد. به هر حال عملکرد پایین در بیماران با بهره های هوشی کمتر از 20  سبب عقب افتادگی در ارزیابی اوتیسم می شود بنابر این ابزارهای تشخیصی اوتیسم ممکن است سبب ارائه نتایج نادرست در افراد بسیار کم هوش شود.

تشخیص اوتیسم در افراد بسیار عقب مانده نیاز به تجربه یک پزشک با تجربه دارد. در ابتدا ما علائم بیماران اوتیستیک با عقب ماندگی ذهنی را بررسی می کنیم و در مورد افراد اوتیستیک بدون عقب ماندگی ذهنی در مبحث آسپرگر بحث می کنیم.

اختلالات تشنجی در افراد اوتیستیک بسیار شایع هستند . ابنرمالیتی های حرکتی یک نمای برجسته در زیر مجموعه افراد است و حرکات غیرطبیعی در بدو تولد در تعدادی از اینگونه کودکان دیده شده است. تجزیه و تحلیل حرکات نوزادان ممکن است سبب تشخیص زودرس اوتیسم قبل از بروز علائم تیپیک آن شود.

 

درحالیکه اتیولوژی بیماری مشخص نیست نظریه های متفاوت شامل ابنرمالیتی های ژنتیکی ، عوارض بارداری ، در معرض قرارگیری با توکسینها و عفونتهای در زمان جنینی یا حوالی وضع حمل یا بعد از تولد یا سرخجه بارداری در بروز این بیماری گزارش شده اند. به علاوه توبروزاسکلروز به عنوان یک بیماری با بروز همزمان گزارش شده است. از سوی دیگر گزارشهایی حاکی از همراهی اوتیسم با واکسیناسیون بر علیه سرخک ، سرخجه و اوریون گزارش شده است اما اثبات نشده است.
حداکثر 10 درصد از کودکان مبتلا به PDD همزمان یک اختلال بالینی دیگر را نیز همزمان
نشان می دهند.

 

درمان موثر رفتاری ( رفتار درمانی)

 

مشکل بزرگ در تبیین سلامت کودکان اوتیستیک ناهماهنگی وتناقض های تشخیصی است. گرچه کرایتریای تشخیصی اوتیسم و دیگر انواع PDD   در DSM IV-TR(TM)    و ICD-9-CM  با هم متفاوت هستند اما هر دو آنها بطور وسیعی توسط پزشکان و محققین در سراسر دنیا پذیرفته شده اند. ابزارهای متعددی برای تشخیص اوتیسم و
دیگر اختلالات نافذ رشد یافت شده اند. برای کار برد این ابزارها در تشخیص اوتیسم و
دیگر بیماریهای مرتبط بصورت معتبر و قابل اطمینان نیاز به آموزش وسیع و تجربه است.
بنابر این مگر اینکه آنها تجربه وسیعی با کودکان اوتیستیک داشته باشند تا درک و فهم
مناسبی از مفاهیم تلویحی کرایتریای تشخیصی و مقیاسهای اندازه گیری داشته باشند بنابر این به متخصصین اطفال و دیگر پزشکان توصیه می شود تا در موارد مشکوک به اوتیسم به متخصصین متبحر در این زمینه ارجاع دهند. در اینجا ما سعی می کنیم تا درک مناسب و پایه ای از اوتیسم و بیماریهای مرتبط ارائه دهیم ولی خوانندگان این مطالب باید دوره های آموزشی مناسب را پیش از اینکه بتوانند تشخیص قابل اطمینانی ارائه دهند داشته باشند. دارودرمانی در درمان کمبودهای اساسی اوتیسم بی اثر است اما ممکن است در درمان مشکلات رفتاری مرتبط و اختلالات همزمان موثر باشد. منافع احتمالی دارو درمانی با مضار آن باید در مورد هر بیمار جداگانه ارزیابی شود .

 

پاتوفیزیولوژی :

 

مطالعات تصویربرداری از مغز و آناتومی آن ابنرمالیتی هایی را در نواحی مختلف مغز نشان داده است که شامل لوبهای تمپورال و فرونتال و مخچه می شوند . بزرگی آمیگدال و هیپوکامپوس در دوران کودکی شایع هستند ولی یافته ها در افراد مختلف متفاوت است. رفتارهای غیرطبیعی مرتبط در دیگر گونه ها که مرتبط با بد عملکردی سروتونین ، نوروپپتیدها ، اکسی توسین و وازوپرسین هستند پیشنهاد می کنند که ممکن است یک بد عملکردی در یک یا بیشتر در این مواد سبب اوتیسم در انسان شود.

 

بالا رفتن سروتونین در سطح خون کامل در یک سوم بیماران دیده می شود. سطح افزایش یافته سروتونین خون در والدین و خواهر برادرهای بیمار نیز دیده می شود. افراد اوتیستیک و مادرانشان سطوح بالای  واکنش پذیری ایمنی پروتئین  بتا اندورفین با انتهای C  را نشان می دهند. اساس و اهمیت این یافته ها مشخص نیست  یافته های آزمایشگاهی پیشنهاد می کنند که کودکان با عملکرد پایین اوتیستیک ممکن است دارای نواقصی در متابولیسم آمینهای فنولی باشند. بنابر این علائم اختلالات اوتیستیک ممکن است با مصرف محصولات لبنی ، شکلات ، ذرت ، شکر ، سیب ، و موز بدتر شوند اما برای تایید این مطلب مطالعه وسیعی صورت نگرفته است.

بسیاری دیگر از نظریه های مثل مصرف اسید فولیک در دوران بارداری  به عنوان علت اوتیسم مطرح شده اما هیچکدام به عنوان علت قطعی اثبات نشده اند.

 

مورتالیتی و موربیدیتی:

نتایج طولانی مدت  افراد اوتیستیک بطور مستقیم مرتبط با میزان هوش این افراد است.

نژاد:

مطالعات در ژاپن شیوع بالاتر این اختلال را در این کشور نشان می دهند. میزان بالای گزارش شده اوتیسم در مطالعات متعدد ژاپنی ها منعکس کننده شیوع و بروز بالاتر این اختلال در ژاپن است. از طرف دیگر پزشکان ژاپنی تسلط بالایی در تشخیص اوتیسمهایی دارند که در دیگر کشورها چشم پوشی شده اند. و از سوی دیگر بعضی مطالعات پیشنهاد می کنند که بعضی از موارد اوتیسم در ژاپن در نتیجه عفونتهای معده ای روده ای و دیگر عفونتهای ناشی از غذاهای دریایی و دیگر منابع آبی مشخصه ژاپن ناشی می شود.

جنس:

نسبت مذکر به مونث  3 تا 4 به 1 می باشد اختلال اوتیسم بیشترین شیوع را در پسرها دارد که کاریوتایپ آن XY 46 است . در بعضی مطالعات سندرم X   شکننده در یک دهم پسرهای اوتیستیک دیده می شود.

سن:

اختلال اوتیسم در اوایل کودکی بروز می کند با استفاده از کرایتریاهای موجود در حال حاضر عدم وجود ابنرمالیتی ها در 30 ماه ابتدای زندگی اختلال اوتیسم را رد می کند . افراد با بروز دیررس علائم منطبق با وتیسم ممکن است تحت عنوانهای اختلال فروپاشی کودکی ، سندرم رت ، سندرم آسپرگر و PDD NOS  طبقه بندی شوند.

بسیاری از والدین از رشد و نمو نرمال در سنین 2 سال ابتدای زندگی کودکشان قبل از توجه به نقص در مهارتهای ارتباطی و اجتماعی می گویند. افراد مبتلا به اختلال طیف
اوتیسم و PDD NOS  از رفتار درمانی های هدفمند توسط درمانگران متبحر در این بیماریها بهره مند می شوند. بنابر این کودکانی که علائم اختلال اوتیستیک یا دیگر اختلالات نافذ رشد ویا دیگر اختلالات طیف اوتیسم را بروز می دهند بسیار محتمل است
که از مداخلات درمانی فشرده طراحی شده برای کودکان اوتیستیک بهره مند شوند. از آنجا که نتایج مطلوب زمانی اتفاق می افتد که مداخلات درمانی هرچه زودتر شروع شود و کودک به محض تشخیص می بایست روی درمان فشرده قرار گیرد. والدین و متخصصین اطفال و دیگر افراد شاغل در درمان بیماران باید از کمک دیگر افرادی که با مداخلات درمانی این بیماران آشنا هستند می بایست مرتبط بوده و از کمک آنها بهره مند گردند.

 

تاریخچه

 

اشاره خواستاری

-         اشاره خواستاری استفاده از انگشت اشاره برای نشان دادن چیز مورد علاقه کودک به شخص دیگری است. نونهالان بطور تیپیک یاد می گیرند که از انگشت اشاره برای نشان دادن و ایجاد ارتباط در مورد چیزهای مورد علاقه به دیگران استفاده کنند.

-         عدم وجود این گونه اشاره ها پیش بینی کننده تشخیص بعدی اوتیسم است. عدم حضور اشاره خواستاری می تواند بوسیله مصاحبه با والدین یا درمانگران مشخص شود.

تحریک محیطی

-         والدین پاسخهای غیر معمول به محرکهای محیطی را بیان می کنند. این پاسخها می تواند بصورت واکنش بیش از حد یا عدم واکنش به محرکهای حسی ورودی باشد.

-         اصوات نظیر صدای جارو برقی یا موتورسیکلت ممکن است سبب جیغهای پیاپی کودک مبتلا به اوتیسم شود. صدای رادیو یا ضبط یا تلویزیون ممکن است سبب تحریک صوتی دردناک شود. گاهی اوقات والدین مجبورند برای انجام کارهای روتین خانه ترتیب دیگری اتخاذ کنند تا کودک حضور نداشته باشد.

-         کودکان مبتلا به اختلال اوتیسم ممکن است پاسخهای تشدید یافته یا خشمناک به محرکهای حسی روزانه مثل لامپهای درخشان یا لمس بدهد.

تعاملات اجتماعی

جدایی از والدین ممکن است کمبود تماس چشمی را باعث شود که از علائم تیپیک اوتیسم است ممکن است حتی عدم پاسخ به محرکهای دردناک و جراحتهای فیزیکی وجود داشته باشد و بجای اینکه کودک در زمان بروز جراحت یا کبودی ناشی از ضربه به سمت والدین خود بدود هیچگونه عکس العمل رفتاری از خود نشان ندهد. گاهی اوقات والدین کودک اوتیستیک متوجه جراحت نمی شوند تا زمانیکه ناحیه جراحت را ببینند. والدین مکررا" مجبورند از کودک وقتی که تغییری در خلق او می بینند در مورد مشکل وی سوال کنند. وقتی کودک مجروح می شود ممکن است از والدین خود درخواست کمک نکند و والدین مجبورند بدن وی را مکررا" برای یافتن ناحیه صدمه دیده بازدید کنند.

 

اشکال در تعاملات اجتماعی متداول است . کودکان ممکن است در دوست یابی و فهم تمایلات اجتماعی دیگر کودکان مشکل داشته باشند. و از طرفی آنها ممکن است شیفتگی و تمایل به اشیایی داشته باشند که بطور نرمال کودکان تمایل ندارند.

برقراری ارتباط ابنرمالیتی گفتاری بسیار متداول است.
آنها دارای تاخیر گفتاری و انحراف از نرمال در گفتار خود هستند. واژگون سازی ضمیری
در این کودکان بسیار متداول است مثلا" بجای گفتن من میگوید تو یا شما بازی کردن

-         عدم وجود بازیهای سمبولیک در دوران نوپایی و شیرخوارگی پیش بینی کننده تشخیص بعدی اوتیسم است بنابر این غربالگری برای وجود یا عدم بازیهای سمبولیک کلید اساسی برای ارزیابی اوتیسم و دیگر ناتوانایی های نموی است.

-        بازی عجیب غریب با قسمتهایی از یک شیء بجای استفاده عملی از کل شیء . برای مثال یک کودک اوتیستیک ممکن است از چرخاندن چرخهای یک ماشین بیشتر لذت ببرد تا حرکت دادن کل آن در زمین برای بازی.

-        کودکان اوتیستیک ممکن است از به خط در آوردن مکرر یا انداختن اشیاء از ارتفاع مشخصی لذت ببرند

-        کودکان شیفته چیزهایی شوند که بطور نرمال اسباب بازی نیستند مثل یک تکه طناب. آنها ممکن است از انباشتن بند های لاستیکی یا گیره های کاغذ و تکه های کاغذ لذت ببرند. آنها ممکن است ساعتها وقت خود را صرف نگاه به لامپهای ترافیک یا پروانه های پنکه یا آب رونده کنند.

-         بعضی والدین گزارش می دهند که آنها مجبورند درب دستشویی را قفل کنند تا از کشیدن سیفون در طول روز بطور مکرر توسط  کودکشان جلوگیری شود.

پاسخ به بیماریهای تب دار

-         کودکان اوتیستیک ممکن است در زمان ابتلا به بیماریهای تب دار رفتارهای عجیبشان کاهش یابد.   والدین ممکن است گزارش کنندکه وقتی کودکشان دچار تب می شود رفتارها و علائم او بهبود می یابد والدین ممکن است بگویند که وقتی کودکشان یم فرشته می شود احتمالا" گوشش عفونت کرده است بعضی رفتارهای غیر طبیعی کودک که والدین را به ستوه می آورد نظیر رفتارهای خود آزاری ، تهاجم به دیگران ، تخریب وسایل و از عصبانیت های شدید و بیش فعالی ممکن است در بیماریهای تب دار کاهش یابد. کودکانی که بطورتیپیک در مدرسه و خانه رفتارهای غیر
قابل کنترل دارند ممکن است مطیع و قابل کنترل به نظر برسند.

-         این مهار رفتارهای منفی ممکن است در تعدادی از بیماریهای تب دار مثل عفونتهای گوش ، عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی و بیماریهای دوران کودکی اتفاق بیافتد. بهبودی کودک از بیماری تب دار با بازگشت ناگهانی مشکلات رفتاری کودک همراه می شود.

 

معاینه بالینی

 

غربالگری کودکان برای پیشگیری از اختلال اوتیسم بسیار مهم است بارون کوهن و همکارانش مشاهده کردند که نگاههای خیره غیر طبیعی و اشاره به اشیاء مورد علاقه با انگشت  و بازیهای نمادین در طی ویزیت کودکان در تشخیص آینده اوتیسم بسیار مهم بوده است. بارون کوهن و همکارانش چک لیستی را برای غربالگری کودکان از نظر اوتیسم طراحی نموده اند.                                                 (‍CHAT-Check list for
Autism in Toddlers)

این تست غربالگری در انگلستان بسیار مفید بوده اما بعضی از قسمتهای آن با بعضی فرهنگها هماهنگ نیست که ارزش آن را در دیگر ملیتها کم می کند.

- در ارزیابی پیگیری خیرگی چشمها توسط بارون و کوهن پیشنهاد شده است که مراحل زیر طی شود.

 

پزشک نام کودک را صدا می کند و به یک اسباب بازی در سمت دیگر اتاق اشاره می کند و می گوید  اوه نگاه کن یک ...... (           نام  اسباب بازی را می گوید) اونجاست  اگر کودک به همراه پزشک به همان سو نگاه کرد یک نگاه مشترک نرمال است و اگر نگاه نکرد باید به یک متخصص رشد و نمو کودک برای رد اوتیسم یا دیگر انواع PDD ارجاع شود.

-         در ارزیابی توانایی اشاره با انگشت اشاره به کودک گفته می شود که لامپ کجاست به من نشان بده  اگر کودک با انگشت اشاره نشان داد که پاسخ نرمال است و اگر پاسخ منفی باشد تست را دوباره با یک خرس عروسکی که قابل دسترسی نباشد انجام میدهیم و در صورت منفی بودن پاسخ می بایست به متخصص ارجاع شود.

 

-         بدون شباهت با دیگر کودکان با عقب ماندگی ذهنی کودکان اوتیستیک بطور تیپیک از نظر ظاهری نرمال هستند.

حرکات بدن

-          حرکات کلیشه ای که بصورت حرکات تکراری و حالات بدنی خاص و تکرار کلمات هستند یکی از یافته های شایع در افراد اوتیستیک است.

-         یکی از حرکات غیر نرمال که در کودکان با اوتیسم اتفاق می افتد عبارت است از حرکت دست شبیه بال زدن که در آن اندام فوقانی سریع بالا و پایین میرود در حالیکه مچ شل است و حالتی شبیه حرکت یک پرچم در باد را ایجاد می کند.

-         حالت فوق در زمانی اتفاق می افتد که کودک خوشحال یا هیجانی است و این حالت ممکن است در ترکیب با حالات کل بدن مثل بالا و پایین پریدن و چرخیدن به دور محور عمودی بدن باشد.

-        کودکان اوتیستیک اغلب تیک های حرکتی نشان می دهند و قادر نیستند که آرام بنشینند. از آنجا که اغلب کودکان اوتیستیک  از لحاظ ذهنی عقب مانده هستند و غیر گویا هستند بیان تجربیات ذهنی مرتبط با حرکت اغلب برای آنها غیر ممکن است . بعلت اینکه بیان علائق ذهنی بصورت حرکتی برای تشخیص بیقراری حرکتی(Akathisia) ضروری است . بیقراری حرکتی (Akathisia) در افرادی که توان بیان تجربیات ذهنی با کلمات را ندارند قابل تشخیص نیست. سطح بالای فعالیت و کمبود واضح توانایی آرام نشستن شبیه Akathisia  وقتی که فرد توانایی بیان زبانی احساس بیقراری درونی خود را ندارد و اشتیاق زیادی برای حرکت دارد به عنوان PseudoAkathisia   نامیده شده است.

 

نمای سر

اندازه دور سر در یک زیر گروه از کودکان اوتیستیک افزایش یافته است در حالیکه همراه اختلال دیگری نمی باشد. افزایش دور سر در پسرها شایع تر از دخترهاست و با رفتار تطابقی ضعیف آنها مرتبط است. افزایش دور سر در چند سال ابتدای زندگی مشخص تر است و ممکن است متعاقبا" در دوران نوجوانی به اندازه نرمال برگردد.

 

خطوط انحرافی کف دست از دیگر آنومالی هایی است که در اختلال اوتیستیک بطور شایع دیده می شود.

 

روشهای درجه بندی

درمانگران و پزشکان ممکن است نیاز داشته باشند که در مورد هرگونه حرکت در دهان ، صورت ، دستها یا پاهای بیمار سوال کنند و اگر چنین باشد می بایست نوع حرکت شرح داده شود و چگونگی آزرده شدن بیمار گفته شود.
از بیمار ممکن است درخواست شود که روی صندلی بنشیند در حالیکه پاها کمی باز باشند و دستها بین پاها یا روی زانوها آویزان باشد. از بیمار درخواست می شود که دهانش را
باز کند و دو بار زبانش را بیرون بیاورد. اگر بیمار عمل درخواستی را انجام نداد معاینه کننده سپس این عمل در مستقیما" جلوی بیمار انجام می دهد تا بیمار عمل مورد نظر راانجام دهد.

به علت اینکه به زبان آوردن بی قراری درونی و اصرار به حرکت برای تشخیص آکاتیزی نیاز است ، مشاهده حرکات تیپیک  آکاتیزی در فردی که نمی تواند موضوعات ذهنی را به زبان بیاورد شایسته تشخیص آکاتیزی کاذب یا شاید آکاتیزی باشد.

 

ارزیابی های حرکات کلیشه ای

 

حرکات مشاهده شده در افراد اوتیستیک بطور مکرر به عنوان حرکات کلیشه ای دسته بندی می شوند. این حرکات تحت عنوان سه گروه تقسیم بندی می شوند.

 

1-     حرکات دهانی صورتی ( برای مثال زبان ، دهان ، و حرکات صورت مثل حالت بو کشیدن ، آب بینی را بالا کشیدن، و دیگر اصوات

 2-     حرکات اندامی مثل حرکات دست ، انگشتان دست یا پا یا حرکات ساق پا

3-     حرکات سر و تنه مثل چرخیدن ، کج شدن ، سر کوبیدن یا حرکات نوسانی تنه

حرکات کلیشه ای در کودکان غیر اوتیستیک با عقب ماندگی ذهنی نیز اتفاق می افتد .ارزیابی و پیگیری حرکات کلیشه ای یک کار با ارزش است چرا که این گونه حرکاات هم باعث آزار دیگران شده و هم باعث تداخل در فعالیتها در مدرسه خانه یا محل کار می شود. ارزیابی های روتین در خلال درمان و بعد از درمان برای تعیین اثرات مداخلات با ارزش است.

 

رفتارهای خود آزاری:

 

یکی از اشکال جدی حرکات کلیشه ای رفتارهای خود آزارانه است .خود آزاری ممکن است بصورت ناخن کشی به پوست یا خود زنی ، کوبیدن سر و کشیده زدن به صورت ، کوبیدن سر و تنه به اشیاء دیگر ، کشیده زدن و آزار رساندن به تنه ، فروکردن چیزی در چشم یا مقعد یا جاهای دیگر بدن، جویدن لب ، کشیدن مو و ناخن  و ضربه زدن به دندانها می باشد.

خود آزاری ها می تواند سبب نقص عضو یا مرگ شود برای مثال ضربه یا سیخونک به چشم ممکن است سبب کندگی شبکیه و کوری شود. در حالیکه در جمعیت کوچکی از کودکان اوتیستیک خود آزاری بروز می کند این گروه بیشترین چالش را پیش روی درمانگران قرار می دهند.

 

 

علل:

 

چندین دهه قبل این نظریه داده شد که اوتیسم در کودکانی ایجاد می شود که توسط والدین سرد پس زده شده اند ( والدین یخچالی) و آنها را مقصر انحراف از نرمال کودکان کم سن می دانستند. اما مطالعات خانوادگی این مطلب را اثبات نکردند. خیلی مهم است که بطور مکرر با والدین کودکان اوتیستیک ارتباط ایجاد شود.

علت اختلالات اوتیستیک ناشناخته است .
نظریات شامل عوارض بارداری ، عفونتها ، ژنتیک و در معرض قرار گیری با توکسین ها می باشد.

عوارض بارداری

-         عوارض بارداری با افزایش خطر بروز اوتیسم همراه است اما مشخص نیست که آیا عوارض بارداری سبب اوتیسم می شود یا هر دو ناشی از یک علت دیگر می باشند.

 

عفونتها

-         یک زمینه عفونی در بعضی افراد اوتیستیک این پیشنهاد را داده است که ممکن است عفونت عامل اوتیسم باشد کما اینکه دراپیدمی های سرخجه احتمال بروز اوتیسم بالاتر می رود. این یافته ها این نظریه را ارائه می کنندکه عفونت با سرخجه آسیب پذیری  برای ایجاد اوتیسم را در جنین ایجاد می کند.

ژنتیک

-         یک توزیع ژنتیکی نیز برای اوتیسم شناخته شده است.

 

-         -   مطالعات متعدد خانوادگی
پیشنهاد داده است که یک جزء ژنتیکی در خانواده های این افراد وجود دارد. برای مثال 
بسیاری مطالعات نشان داده اند که بعضی وابستگان بدون علامت درجه اول این افراد
ابنرمالیتی هایی در میزان سروتونین و دیگر مواد شیمیایی مشابه پیش ماده های آن
دارند. اما به هر حال یک فرد اوتیستیک مشخص ممکن است صفت فامیلی خاصی را که در جمعیت افراد اوتیستیک دیده شده نشان ندهد.

 

-         -   یافته های ژنتیکی اوتیسم
یکی از اهداف آینده تحقیقات است. اما به هر حال فایده مطالعات بالینی خانواده افراد
اوتیستیک مشخص نشده است.

 

 

منبع: www.iranautism.com


 
comment نظرات ()

 
 
نویسنده : لیلا شیاسی - ساعت ٤:٢٢ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٩ مهر ،۱۳٩٢
 

مرکز تخصصی روانشناسی کودک آریا ( شعبه قزوین )

تلفن های تماس: 3681089 _0281  و  3339529_0281


 
comment نظرات ()

 
حافظه فعال
نویسنده : لیلا شیاسی - ساعت ۱٠:۳٧ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٢ امرداد ،۱۳٩٢
 

حافظه فعال چیست و چه اهمیتی در یادگیری دارد؟

 

ضعف حافظه در هر فردی به شکل متفاوتی بروز پیدا می کند. اما در کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری، نقص عملکرد حافظه ی فعال به شدت منجر به تشدید مشکلات یادگیری می شود.  در هر حال برای کمک به کودکانی که عملکرد حافظه ی ضعیفی دارند، بدون توجه به وجود یا عدم وجود اختلالات یادگیری دیگر، می توان با استفاده از یک روش آموزش گام به گام و مرحله ای استفاده کرد. اما پیش از آن لازم است که به درستی بدانیم که حافظه ی فعال حقیقتا چیست و چه اهمیتی دارد؟

دکتر تریسی، محقق دانشکده ی روانشناسی دانشگاه فلوریدا معتقد است که حافظه ی فعال ، یادآوری اطلاعات ثبت شده در گذشته و استفاده از آن ها در زمان حال است. به عقیده ی او حافظه ی فعال دقیقا همان چیزی است که تفاوت های عمده در موفقیت در یادگیری را تعیین می کند.

حافظه ی فعال در واقع بخشی از سیستم کلی حافظه است. حافظه ی فعال به ما کمک می کند تا بعد از ورود اطلاعات تازه، همزمان با پردازش اطلاعات در ذهن، قسمت های مهم آن ذخیره و ثبت شوند. در انجام محاسبات ریاضی و یا در حین گوش دادن به یک داستان، معمولا کودکان از این توانایی استفاده می کنند. در واقع حافظه ی فعال، نوعی استفاده ی کوتاه مدت از عملکردهای حافظه است. حافظه ی فعال مجموعه ای از مهارت هایی است که به ما کمک می کند اطالاعاتی را که برای حل یک مسئله یا تکمیل یک کار نیاز داریم به خاطر بسپاریم و بتوانیم به موقع آن ها را یادآوری کنیم. حافظه ی فعال بخش اساسی و زیربنای تمام عملکردهای اجرایی مغز است.مجموعه ی مهارت های عمیق ذهنی که به ما امکان برنامه ریزی، حل مسئله و سازمان دهی مسائل را می دهد.

حافظه ی فعال به ما کمک می کند تا در حین انجام تکالیف ذهنی خاص، هم زمان مقدار زیادی از اطلاعات را در ذهن اماده داشته باشیم. حافظه ی فعال در طول انجام تکالیف به ما کمک می کند تا همواره هدف نهایی خود را در ذهن داشته باشیم و هم زمان با پردازش سایر اطلاعات بتوانیم انجام تکلیف را به پایان برسانیم.

به طور کلی کودکان و بزرگسالان در طول روز از دو نوع کلی حافظه ی فعال استفاده می کنند. هر دوی این مهارت های حافظه ای در سال های اولیه ی کودکی شروع به رشد می کنند و در اوایل نوجوانی و بزرگسالی به رشد و ثبات بیشتری می رسند.

-          حافظه ی فعال کلامی – شنیداری :

زمانی که کودکان با توجه به دستورالعمل های کلامی گام به گام  تکالیف خود را انجام می دهند در واقع از مهارت حافظه ی فعال کلامی – شنیداری خود استفاده می کنند. اگر این توانایی در کسی ضعیف باشد احتمالا آن فرد در پیروی از دستورالعمل های شفاهی با مشکل رو به رو خواهد بود.

-       حافظه ی فعال فضایی – بصری :

این توانایی حافظه به فرد امکان می دهد تا با به خاطر سپردن و به یاد  آوردن شکل و یا تصویر و الگوی یک موضوع  اقدام به حل مسئله و یا تکمیل تکالیف کند. یادگیری با توجه به تصاویر و اشکال و الگوهای تصویری با استفاده از مهارت حافظه ی فعال فضایی – بصری انجام می شود.

 

منبع: www.irmind.com


 
comment نظرات ()

 
سنجش برخی از مشکلات یادگیری کودکان
نویسنده : لیلا شیاسی - ساعت ٧:٠٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢۱ امرداد ،۱۳٩٢
 

                             

(تفکیک وظایف معلم و درمانگر-تشخیص ضرورت کمک معلم به دانش آموز)

در ابتدا به انواع مشکلات نوشتاری کودکان می پردازیم .این طبقه بندی لزوما منطبق بر طبقه بندی موجود در کتاب ها نیست بلکه با توجه نوع مشکلات کودکان چه در مدرسه و چه مراجعه کنندگان به کلینیک توسط نگارنده ارائه شده است که صرفا هدف از ارائه این طبقه بندی درک ضرورت مداخله و پیگیری از سوی معلم و یا در صورت نیاز متخصصین دیگر است.

1-فراوانی اشتباهات آموزشی(سرفه –سورفه، خانواده- خوانواده،زنبور– زن بور،دوستانم-دوستان م)

2-فراوانی اشتباهات دیداری(صابون – سابون).

3-فراوانی اشتباهات شنیداری(زنبور- زمبور....گفتند-گفتن).

4-نارسا نویسی توام با اشتباهات فوق.

5- نارسا نویسی بدون اشتباهات فوق.

توجه :

ملاکی برای تعدادِ استانداردِ اشتباهاتِ یادگیری کودکان در هر دیکته وجود ندارد؛ اما تکرار اشتباهات حتی یک یا دو مورد که شکل یکسانی داشته باشند مثلا آموزشی باشند یا دیداری یا شنیداری یکی از ملاک هایی است که نشان می دهد ضعفی چه در آموزش و یا در توانایی های کودک به چشم می خورد که باید اصلاح شود.

 

4-نارسا نویسی بدون اشتباهاتِ فوق(منظور از نارسا نویسی، نوشتن و ترسیم خطوط در بالا و پایین خط زمینه به صورت کاملا ناخوانا و نابهنجار، ایجاد تغییر و تحریف در شکل کلمه ،ناتوانی یا ضعف در اتصال حروف به یکدیگر و ترکیب کلمه ، به طوری که کلمه مورد نظر ناخوانا باشد). این کودکان مشکلی به لحاظ شنیداری، دیداری یا هوش ندارند، ولی بد می نویسند. اگر روش های معمول در مدرسه و از سوی معلم همچون روش های انگیزشی مثل تشویق ها تا حدود سه یا چهارماه نخست پاسخ ندهد حتما می بایست نگران کننده بودن وضعیت دانش آموز به اطلاع خانواده  و مشاور برسد.

 

5-نارسانویسی همراه با اشتباهات فوق(که نیاز به مداخله جدی و تخصصی غیر از خدمات آموزشی مدرسه دارد).

6-نوشتن کلمه ای به شکل نادرست آموزشی، مثل می کارد- می آکرد، به معنی عدم یادگیری کودک است که تا حصول نتیجه می بایست از سوی معلم پیگیری شود و در صورتی که طی مدت مشخص در مدرسه برطرف نشود و مشابه آن تکرار گردد در وهله اول ضروری است معلم از زاویه کار خود به مشکل کودک بنگرد و اگر نیاز است شیوه کار خود را تغییر دهد.

یک مثال ساده: مثلا معلم زمان دیکته گفتن اگر در کلاس راه برود و دیکته ی بچه ها را ببیند برخی کلمه ها را که کودکان اشتباه نوشته اند با تذکر می تواند اصلاح کند. ولی در مرتبه بعد ضرورت ایجاب می کند از متخصص کمک بگیرد.(چرا که پیگیری آموزشی مدرسه همیشه به معنی حل قطعی مشکل نیست و ممکن است کودک با همان مشکلات  به سال های بعد برود.)

7-بیش از حد کم رنگ و پر رنگ ترسیم کردن و همزمان پاک کردن مکرر خطوط نارسا نوشته شده را معلم می بایست جدی بگیرد و ممکن است خود نتواند اصلاح کند.

 

8-سبک تمرین اصلاح اشتباهات مثل این که از کودک می خواهیم از روی کلمه اشتباه یک خط بنویسد برای هر مشکل نوشتاری توصیه نمی گردد (مثل: پوشیدند – پشیدند، سرفه –سورفه).چنین اشتباهاتی به معنی این است یادگیری در کودک اتفاق نیفتاده است و نقصی در کار معلم  وجود دارد که باید اصلاح شود.

 

9-کودکی که هر دیکته او تفاوت فاحشی با دیکته قبلی دارد به لحاظ زیبانویسی، درشت نویسی، یا بر عکس،ریز نویسی، قطعا نیاز به پیگیری دارد و به طور حتم کودک در یکی از زمینه های عاطفی، انگیزشی و یا خانوادگی مشکل دارد.اگر انگیزشی باشد تشویق معلم بسیار موثر است.

در پایان مشکلات رفتاری کودکان یا عدم یادگیری داشن آموزان باید حتما مورد بررسی قرار بگیرد. یک معلم هر چه قدر خود را در کنترل کلاس و اصلاح رفتار و یادگیری دانش آموز موفق ببیند به یاد داشته باشد موفقیت او تضمین کننده اصلاح رفتار دانش آموز در سال های بعد با معلمی دیگر و با یک شیوه آموزشی متفاوت نخواهد بود. پس بهتر است معلم مسئولیت درمان یک کودک را به روان شناس/روان درمانگر یا  مشاور/ کاردرمانگر و در صورت نیاز روان پزشک واگذار کند یا اگر خود می خواهد همه این مسئولیت ها را بر عهده بگیرد، پیگیری را درسال های بعد نیز ادامه دهد.

 

نویسنده: امین میرموسوی        منبع:  www.childhoodpsy.mihanblog.com


 
comment نظرات ()

 
روانشناس کودک . قزوین
نویسنده : لیلا شیاسی - ساعت ٢:۱٩ ‎ب.ظ روز جمعه ٢۱ تیر ،۱۳٩٢
 

جهت دریافت خدمات روانشناسی کودک در قزوین می توانید با شماره تلفن زیر تماس حاصل نمایید:

0281-3681089


 
comment نظرات ()

 
تلنگر
نویسنده : لیلا شیاسی - ساعت ٢:٠٩ ‎ب.ظ روز جمعه ٢۱ تیر ،۱۳٩٢
 

   ای کاش جوان می دانست و پیر می توانست.


 
comment نظرات ()

 
به سادگی نگذریم................
نویسنده : لیلا شیاسی - ساعت ۸:٠٤ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٧ اسفند ،۱۳٩۱
 

داستانی تأمل برانگیز

 

نام من میلدرد است؛

من قبلاً در دی‌موآن در ایالت آیوا در مدرسهء ابتدایی معلّم موسیقی بودم. مدّت سی سال است تدریس خصوصی پیانو به افزایش درآمدم کمک کرده است. در طول سالها دریافته‌ام که سطح توانایی موسیقی در کودکان بسیار متفاوت است.

با این که شاگردان بسیار بااستعدادی داشته‌ام، امّا هرگز لذّت داشتن

شاگرد نابغه را احساس نکرده‌ام. نام یکی از این شاگردانم رابی بود. رابی یازده سال داشت که مادرش (مادری بدون همسر) او را برای گرفتن اوّلین درس پیانو نزد من آورد. برای رابی توضیح دادم که ترجیح می‌دهم شاگردانم (بخصوص پسرها) از سنین پایین‌تری آموزش را شروع کنند. امّا رابی گفت که همیشه رؤیای مادرش بوده که او برایش پیانو بنوازد. پس او را به شاگردی پذیرفتم.



رابی درس‌های پیانو را شروع کرد و از همان ابتدا متوجّه شدم که تلاشی بیهوده است. رابی هر قدر بیشتر تلاش می‌کرد، حس‌ّ شناخت لحن و آهنگی را که برای پیشرفت لازم بود کمتر نشان می‌داد. امّا او با پشتکار گام‌های موسیقی را مرور می‌کرد و بعضی از قطعات ابتدایی را که تمام شاگردانم باید یاد بگیرند دوره می‌کرد.



در طول ماهها او سعی کرد و تلاش نمود و من گوش کردم و قوز کردم و

خودم را پس کشیدم و باز هم سعی کردم او را تشویق کنم. در انتهای هر درس هفتگی او همواره می‌گفت، "مادرم روزی خواهد شنید که من پیانو می‌زنم." امّا امیدی نمی‌رفت. او اصلاً توانایی ذاتی و فطری را نداشت. مادرش را از دور می‌دیدم و در همین حدّ می‌شناختم؛ می‌دیدم که با اتومبیل قدیمی‌اش او را دم خانهء من پیاده می‌کند و سپس می‌آید و او را می‌برد. همیشه دستی تکان می‌داد و لبخندی می‌زد امّا هرگز داخل نمی‌آمد.



یک روز رابی نیامد و از آن پس دیگر او را ندیدم که به کلاس بیاید.

خواستم زنگی به او بزنم امّا این فرض را پذیرفتم که به علّت نداشتن

توانایی تصمیم گرفته دیگر ادامه ندهد و کاری دیگر در پیش بگیرد. البتّه

خوشحال هم بودم که دیگر نمی‌آید. وجود او تبلیغی منفی برای تدریس و تعلیم من بود.



چند هفته گذشت. آگهی و اعلانی دربارهء تکنوازی آینده به منزل همهء

شاگردان فرستادم. بسیار تعجّب کردم که رابی (که اعلان را دریافت کرده بود) به من زنگ زد و پرسید، "من هم می‌توانم در این تک‌نوازی شرکت کنم؟".

توضیح دادم که، " تک‌نوازی مربوط به شاگردان فعلی است و چون تو تعلیم پیانو را ترک کردی و در کلاسها شرکت نکردی عملاً واجد شرایط لازم نیستی."  او گفت، "مادرم مریض بود و نمی‌توانست مرا به کلاس پیانو بیاورد امّا من هنوز تمرین می‌کنم. خانم آنور، لطفاً اجازه بدین؛ من باید در این تک‌نوازی شرکت کنم!" او خیلی اصرار داشت.



نمی‌دانم چرا به او اجازه دادم در این تک‌نوازی شرکت کند. شاید اصرار

او بود یا که شاید ندایی در درون من بود که می‌گفت اشکالی ندارد و مشکلی پیش نخواهد آمد. تالار دبیرستان پر از والدین، دوستان و منسوبین بود. برنامهء رابی را آخر از همه قرار دادم، یعنی درست قبل از آن که خودم برخیزم و از شاگردان تشکّر کنم و قطعهء نهایی را بنوازم. در این اندیشه بودم که هر خرابکاری که رابی بکنم چون آخرین برنامه است کلّ برنامه را خراب نخواهد کرد و من با اجرای برنامهء نهایی آن را جبران خواهم کرد.



برنامه‌های تکنوازی به خوبی اجرا شد و هیچ مشکلی پیش نیامد. شاگردان تمرین کرده بودند و نتیجهء کارشان گویای تلاششان بود. رابی به صحنه امد. لباسهایش چروک و موهایش ژولیده بود، گویی به عمد آن را به هم ریخته بودند. با خود گفتم، "چرا مادرش برای این شب مخصوص، لباس درست و حسابی تنش نکرده یا لااقل موهایش را شانه نزده است؟"


رابی نیمکت پیانو را عقب کشید؛ نشست و شروع به نواختن کرد. وقتی

اعلام کرد که کنسرتوی 21 موتزارت در کو ماژور را انتخاب کرده، سخت حیرت کردم.. ابداً آمادگی نداشتم آنچه را که انگشتان او به آرامی روی کلیدهای پیانو می‌نواخت بشنوم. انگشتانش به چابکی روی پرده‌های پیانو می‌رقصید. از ملایم به سوی بسیار رسا و قوی حرکت کرد؛ از آلگرو به سبک استادانه پیش رفت. آکوردهای تعلیقی آنچنان که موتزارت می‌طلبد در نهایت شکوه اجرا می‌شد! هرگز نشنیده بودم آهنگ موتزارت را کودکی به این سن به این زیبایی بنوازد.


بعد از شش و نیم دقیقه او اوج‌گیری نهایی را به انتها رساند. تمام حاضرین بلند شدند و به شدّت با کف‌زدن‌های ممتدّ خود او را تشویق کردند.


سخت متأثّر و با چشمی اشک‌ریزان به صحنه رفتم و در کمال مسرّت او را در آغوش گرفتم. گفتم، "هرگز نشنیده بودم به این زیبایی بنوازی، رابی!  چطور این کار را کردی؟" صدایش از میکروفون پخش شد که می‌گفت، "می‌دانید خانم آنور، یادتان می‌آید که گفتم مادرم مریض است؟ خوب، البتّه او سرطان داشت و امروز صبح مرد. او ناشنوا بود و اصلاً نمی‌توانست بشنود. امشب اوّلین باری است که او می‌تواند بشنود که من پیانو می‌نوازم. می‌خواستم برنامه‌ای استثنایی باشد."



چشمی نبود که اشکش روان نباشد و دیده‌ای نبود که پرده‌ای آن را

نپوشانده باشد. مسئولین خدمات اجتماعی آمدند تا رابی را به مرکز

مراقبت‌های کودکان ببرند؛ دیدم که چشم‌های آنها نیز سرخ شده و باد کرده است؛ با خود اندیشیدم با پذیرفتن رابی به شاگردی چقدر زندگی‌ام پربارتر شده است.



من هرگز نابغه نبوده‌ام امّا آن شب شدم.



و امّا رابی ؛ او معلّم بود و من شاگرد؛ زیرا این او بود که معنای استقامت و پشتکار و عشق و باور داشتن خویشتن و شاید حتّی به کسی فرصت دادن و علّتش را ندانستن، را به من یاد داد.

بیاید تفکر کنیم و ببینیم در زندگی ما آیا رابی هایی بودند که ما
از
کنارشان بسادگی گذشتیم ؟       

 

نویسنده: مرتضی پروانه


 
comment نظرات ()

 
خدایا چرا من؟
نویسنده : لیلا شیاسی - ساعت ۱٢:۳۱ ‎ب.ظ روز جمعه ۱٧ آذر ،۱۳٩۱
 

آرتور اش
قهرمان افسانه ای تنیس  هنگامی که تحت عمل جراحی قلب قرار گرفت، با تزریق خون آلوده، به بیماری ایدز مبتلا  شد.
طرفداران آرتور از سر تا سر جهان نامه هایی محبت آمیز برایش فرستادند.

یکی از دوستداران وی در نامه خویش نوشته بود:
"چرا خدا تو را برای ابتلا به چنین بیماری خطرناکی انتخاب کرده؟"
 
  


آرتور اش، در پاسخ این نامه چنین نوشت:
در سر تا سر دنیا  بیش از پنجاه میلیون کودک به انجام بازی تنیس علاقه مند شده و شروع به آموزش می  کنند.
حدود پنج میلیون از آن ها بازی را به خوبی فرا می گیرند.
از آن میان قریب پانصد هزار نفر تنیس حرفه ای را می آموزند
و شاید پنجاه هزار نفر در مسابقات شرکت می کنند
پنج هزار نفر به مسابقات تخصصی تر راه می یابند.
پنجاه نفر اجازه شرکت در مسابقات بین المللی ویمبلدون را می یابند.
چهار نفر به مسابقات نیمه نهایی راه می یابند.
و دو نفر به مسابقات نهایی.
وقتی که من جام جهانی تنیس را در دست هایم می فشردم هرگز نپرسیدم که "خدایا چرا  من؟"
و امروز وقتی که درد می کشم، باز هم اجازه ندارم که از خدا بپرسم :"چرا من؟


 
comment نظرات ()