روانشناسی و آموزش و پرورش کودکان

حافظه فعال
نویسنده : لیلا شیاسی - ساعت ۱٠:۳٧ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٢ امرداد ،۱۳٩٢
 

حافظه فعال چیست و چه اهمیتی در یادگیری دارد؟

 

ضعف حافظه در هر فردی به شکل متفاوتی بروز پیدا می کند. اما در کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری، نقص عملکرد حافظه ی فعال به شدت منجر به تشدید مشکلات یادگیری می شود.  در هر حال برای کمک به کودکانی که عملکرد حافظه ی ضعیفی دارند، بدون توجه به وجود یا عدم وجود اختلالات یادگیری دیگر، می توان با استفاده از یک روش آموزش گام به گام و مرحله ای استفاده کرد. اما پیش از آن لازم است که به درستی بدانیم که حافظه ی فعال حقیقتا چیست و چه اهمیتی دارد؟

دکتر تریسی، محقق دانشکده ی روانشناسی دانشگاه فلوریدا معتقد است که حافظه ی فعال ، یادآوری اطلاعات ثبت شده در گذشته و استفاده از آن ها در زمان حال است. به عقیده ی او حافظه ی فعال دقیقا همان چیزی است که تفاوت های عمده در موفقیت در یادگیری را تعیین می کند.

حافظه ی فعال در واقع بخشی از سیستم کلی حافظه است. حافظه ی فعال به ما کمک می کند تا بعد از ورود اطلاعات تازه، همزمان با پردازش اطلاعات در ذهن، قسمت های مهم آن ذخیره و ثبت شوند. در انجام محاسبات ریاضی و یا در حین گوش دادن به یک داستان، معمولا کودکان از این توانایی استفاده می کنند. در واقع حافظه ی فعال، نوعی استفاده ی کوتاه مدت از عملکردهای حافظه است. حافظه ی فعال مجموعه ای از مهارت هایی است که به ما کمک می کند اطالاعاتی را که برای حل یک مسئله یا تکمیل یک کار نیاز داریم به خاطر بسپاریم و بتوانیم به موقع آن ها را یادآوری کنیم. حافظه ی فعال بخش اساسی و زیربنای تمام عملکردهای اجرایی مغز است.مجموعه ی مهارت های عمیق ذهنی که به ما امکان برنامه ریزی، حل مسئله و سازمان دهی مسائل را می دهد.

حافظه ی فعال به ما کمک می کند تا در حین انجام تکالیف ذهنی خاص، هم زمان مقدار زیادی از اطلاعات را در ذهن اماده داشته باشیم. حافظه ی فعال در طول انجام تکالیف به ما کمک می کند تا همواره هدف نهایی خود را در ذهن داشته باشیم و هم زمان با پردازش سایر اطلاعات بتوانیم انجام تکلیف را به پایان برسانیم.

به طور کلی کودکان و بزرگسالان در طول روز از دو نوع کلی حافظه ی فعال استفاده می کنند. هر دوی این مهارت های حافظه ای در سال های اولیه ی کودکی شروع به رشد می کنند و در اوایل نوجوانی و بزرگسالی به رشد و ثبات بیشتری می رسند.

-          حافظه ی فعال کلامی – شنیداری :

زمانی که کودکان با توجه به دستورالعمل های کلامی گام به گام  تکالیف خود را انجام می دهند در واقع از مهارت حافظه ی فعال کلامی – شنیداری خود استفاده می کنند. اگر این توانایی در کسی ضعیف باشد احتمالا آن فرد در پیروی از دستورالعمل های شفاهی با مشکل رو به رو خواهد بود.

-       حافظه ی فعال فضایی – بصری :

این توانایی حافظه به فرد امکان می دهد تا با به خاطر سپردن و به یاد  آوردن شکل و یا تصویر و الگوی یک موضوع  اقدام به حل مسئله و یا تکمیل تکالیف کند. یادگیری با توجه به تصاویر و اشکال و الگوهای تصویری با استفاده از مهارت حافظه ی فعال فضایی – بصری انجام می شود.

 

منبع: www.irmind.com


 
comment نظرات ()

 
سنجش برخی از مشکلات یادگیری کودکان
نویسنده : لیلا شیاسی - ساعت ٧:٠٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢۱ امرداد ،۱۳٩٢
 

                             

(تفکیک وظایف معلم و درمانگر-تشخیص ضرورت کمک معلم به دانش آموز)

در ابتدا به انواع مشکلات نوشتاری کودکان می پردازیم .این طبقه بندی لزوما منطبق بر طبقه بندی موجود در کتاب ها نیست بلکه با توجه نوع مشکلات کودکان چه در مدرسه و چه مراجعه کنندگان به کلینیک توسط نگارنده ارائه شده است که صرفا هدف از ارائه این طبقه بندی درک ضرورت مداخله و پیگیری از سوی معلم و یا در صورت نیاز متخصصین دیگر است.

1-فراوانی اشتباهات آموزشی(سرفه –سورفه، خانواده- خوانواده،زنبور– زن بور،دوستانم-دوستان م)

2-فراوانی اشتباهات دیداری(صابون – سابون).

3-فراوانی اشتباهات شنیداری(زنبور- زمبور....گفتند-گفتن).

4-نارسا نویسی توام با اشتباهات فوق.

5- نارسا نویسی بدون اشتباهات فوق.

توجه :

ملاکی برای تعدادِ استانداردِ اشتباهاتِ یادگیری کودکان در هر دیکته وجود ندارد؛ اما تکرار اشتباهات حتی یک یا دو مورد که شکل یکسانی داشته باشند مثلا آموزشی باشند یا دیداری یا شنیداری یکی از ملاک هایی است که نشان می دهد ضعفی چه در آموزش و یا در توانایی های کودک به چشم می خورد که باید اصلاح شود.

 

4-نارسا نویسی بدون اشتباهاتِ فوق(منظور از نارسا نویسی، نوشتن و ترسیم خطوط در بالا و پایین خط زمینه به صورت کاملا ناخوانا و نابهنجار، ایجاد تغییر و تحریف در شکل کلمه ،ناتوانی یا ضعف در اتصال حروف به یکدیگر و ترکیب کلمه ، به طوری که کلمه مورد نظر ناخوانا باشد). این کودکان مشکلی به لحاظ شنیداری، دیداری یا هوش ندارند، ولی بد می نویسند. اگر روش های معمول در مدرسه و از سوی معلم همچون روش های انگیزشی مثل تشویق ها تا حدود سه یا چهارماه نخست پاسخ ندهد حتما می بایست نگران کننده بودن وضعیت دانش آموز به اطلاع خانواده  و مشاور برسد.

 

5-نارسانویسی همراه با اشتباهات فوق(که نیاز به مداخله جدی و تخصصی غیر از خدمات آموزشی مدرسه دارد).

6-نوشتن کلمه ای به شکل نادرست آموزشی، مثل می کارد- می آکرد، به معنی عدم یادگیری کودک است که تا حصول نتیجه می بایست از سوی معلم پیگیری شود و در صورتی که طی مدت مشخص در مدرسه برطرف نشود و مشابه آن تکرار گردد در وهله اول ضروری است معلم از زاویه کار خود به مشکل کودک بنگرد و اگر نیاز است شیوه کار خود را تغییر دهد.

یک مثال ساده: مثلا معلم زمان دیکته گفتن اگر در کلاس راه برود و دیکته ی بچه ها را ببیند برخی کلمه ها را که کودکان اشتباه نوشته اند با تذکر می تواند اصلاح کند. ولی در مرتبه بعد ضرورت ایجاب می کند از متخصص کمک بگیرد.(چرا که پیگیری آموزشی مدرسه همیشه به معنی حل قطعی مشکل نیست و ممکن است کودک با همان مشکلات  به سال های بعد برود.)

7-بیش از حد کم رنگ و پر رنگ ترسیم کردن و همزمان پاک کردن مکرر خطوط نارسا نوشته شده را معلم می بایست جدی بگیرد و ممکن است خود نتواند اصلاح کند.

 

8-سبک تمرین اصلاح اشتباهات مثل این که از کودک می خواهیم از روی کلمه اشتباه یک خط بنویسد برای هر مشکل نوشتاری توصیه نمی گردد (مثل: پوشیدند – پشیدند، سرفه –سورفه).چنین اشتباهاتی به معنی این است یادگیری در کودک اتفاق نیفتاده است و نقصی در کار معلم  وجود دارد که باید اصلاح شود.

 

9-کودکی که هر دیکته او تفاوت فاحشی با دیکته قبلی دارد به لحاظ زیبانویسی، درشت نویسی، یا بر عکس،ریز نویسی، قطعا نیاز به پیگیری دارد و به طور حتم کودک در یکی از زمینه های عاطفی، انگیزشی و یا خانوادگی مشکل دارد.اگر انگیزشی باشد تشویق معلم بسیار موثر است.

در پایان مشکلات رفتاری کودکان یا عدم یادگیری داشن آموزان باید حتما مورد بررسی قرار بگیرد. یک معلم هر چه قدر خود را در کنترل کلاس و اصلاح رفتار و یادگیری دانش آموز موفق ببیند به یاد داشته باشد موفقیت او تضمین کننده اصلاح رفتار دانش آموز در سال های بعد با معلمی دیگر و با یک شیوه آموزشی متفاوت نخواهد بود. پس بهتر است معلم مسئولیت درمان یک کودک را به روان شناس/روان درمانگر یا  مشاور/ کاردرمانگر و در صورت نیاز روان پزشک واگذار کند یا اگر خود می خواهد همه این مسئولیت ها را بر عهده بگیرد، پیگیری را درسال های بعد نیز ادامه دهد.

 

نویسنده: امین میرموسوی        منبع:  www.childhoodpsy.mihanblog.com


 
comment نظرات ()